Provo's, een blik terug in de tijd

In plaats van dat we met het jongeren-subculturenproject een moderne subcultuur behandelen, gaan we deze keer een keertje terug in de tijd, naar een subcultuur/jongerenbeweging die midden jaren 60 in Nederland ontstond en ook weer verdween. De provo’s en daarop volgende kabouterbeweging werden voorafgegaan door de nozems brozems en later opgevolgd door de hippies in de jaren 70.

Het begin van provo

Provo werd opgericht door de filosoof Roel van Duijn, de uitvinder Luud Schimmelpennink. Anti-rookmagiër Robert Jasper en actievoeder Rob Stolk. De beweging was van een ludieke geweldloze anarchistische aard. Ze waren vooral succesvol en voor het publiek zichtbaar door het provoceren van gevestigde autoriteiten.

Het doel van provoceren is het uitlokken van een reactie bij iemand anders, in dit geval de authoriteiten; de overheid en politie. Omdat dit de eerste keer was dat er zoiets in Nederland gebeurde wisten zij niet hoe ze er op moesten reageren en probeerden het met veel geweld de kop in te drukken, wat er juist voor zorgde dat provo nog bekender, spannender, en aantrekkelijker werd.

Waar ging provo over?

De Provo's hielden zich vooral bezig met voor toen nieuwe en taboebrekende maatschappelijke vraagstukken aan de orde stellen en daar ongebruikelijke oplossingen bij te verzinnen. Zoals Vrije liefde, milieu, ecologie, de stad als oord voor kunst, afbraak van autoriteit en democratisering (bestuurlijke vernieuwing) in Nederland. De van door hen aangedragen vraagstukken, ludieke acties, anti-autoritaire wereldbeelden en oplossinggericht denken kregen ze veel aanhangers, vooral onder jongeren.

De provo's waren een voorbeeld voor allerlei andere bewegingen die in de jaren 70 ontstonden voor bijvoorbeeld de democratisering van de universiteiten, gelijke rechten voor vrouwen, interactief theater en poppodiums en stadsvernieuwing. Zonder dathet ooit de bedoeling was werden de provo's de drijvende kracht achter de politieke en culturele vernieuwingen die in de jaren 60 en 70 Nederland veranderden.

Rookbommen en politiegeweld

Half Nederland lachte mee door de doeltreffende verwarrende acties van de provo’s en de hulpeloze reacties van de autoriteiten. In 1966 rond het huwelijk van prinses Beatrix met Claus von Amsberg verspreiden de Provo's geruchten dat hallucinerende stoffen in het drinkwater gedaan zou worden. De paarden van de gouden koets zouden suikerklontjes met LSD krijgen. Maar ze geschreven wereldwijd geschiedenis voor hun anti-huwelijksgeschenk aan het vorstelijk paar. De beroemde rookbom, onschadelijk maar succesvol!

Ook een bekend voorbeeld is dat van studente Koosje Koster die op het spuiplein in Den Haag gratis krenten ging uitdelen. Ze werd opgepakt voor uitdelen van krenten, wat uitliep op een vechtpartij die was begonnen door de politie.

Op het politiebureau werd ze door drie mannelijke agenten uitgekleed en gefouilleerd en urenlang verhoord, zonder aanwezigheid van een advocaat en gekleed alleen in een deken. De toenmalige burgemeester Ivo Samkalden en hoofdcommissaris van der Molen laten weten dat dit "een gewone gang van zaken is". Na meerdere Tweede-Kamerdebatten over deze gebeurtenis en nog vele andere wordt de hoofdcommissaris in juni van 1966 ontslagen.

Kabouterbeweging

De provo's gaan door met acties voeren totdat in 1967 ook de burgemeester van Amsterdam wordt ontslagen. In een bijeenkomst in het Vondelpark in mei 1967 besluiten de provo's bijna eensgezind hun beweging op te heffen. De redenen zijn dat het doel bereikt is en dat de meeste actievoerders minder gelukkig zijn dat provo langzaam op een politieke macht / partij begint te lijken dan een beweging.

Twee ex-provo's, Roel van Duijn en Robert Jasper Grootveld besluiten een politieke beweging op te richten. Deze beweging kreeg de naam "kabouterbeweging". Die zich vooral bezig houden met consumentisme en aantasting van natuur en milieu. De beweging richt op De beweging richtte op 5 februari 1970 de Oranjevrijstaat op. Deze Oranjevrijstaat kreeg een eigen schaduwregering, met eigen ministeries. Belast met zaken zoals kraakpanden, winkels voor tweedehands kleding en biologische voedingswinkels. Tijdens de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen van 1970, doet de beweging ook mee. En behaalde 5 zetels van de 45 beschikbaar in de gemeenteraad van Amsterdam en werd daarmee de vierde partij. In 1974 verliezen ze alle zetels weer, wat het einde is de kabouterbeweging.

Internetkabouters

Hoewel de kabouterbeweging al lang niet meer bestaat zijn tegenwoordig ook nog allelei andere ludieke actiegroepen zoals het tuinkabouterbevrijdingsfront en Tuinkabouter Freedom die tuinkabouters willen bevrijden uit de Nederlandse tuinen waarbij de tuinkabouter symbool staat voor burgelijkheid en saaiheid.

Maar ook de tuinkabouters beginnen een beetje uit mode te raken, en omdat iedereen tegenwoordig ludieke acties denkt te doen (ookal zijn ze dat vaak niet eens) wordt er steeds minder aandacht aan besteed.

Inmiddels zijn er ontelbaar veel actiegroepen en belangenverenigingen in Nederland, en de meeste daarvan zijn vrij braaf. De enige groepen die regelmatig met de politie vechten zijn voetbal-hooligans.

Maar betekent niet dat er niet meer geprovoceerd wordt, het gebeurd alleen anders, op internet zijn er een aantal populaire websites zoals geenStijl.nl die overal tegen aanschoppen, en er regelmatig in slagen om mensen boos te maken en aandacht te trekken, want dat is waar het bij provoceren om draait.

Geschreven door Tim Traas, bewerkt door Johnny