Al is de leugen nog zo snel! Vivian achterhaalt de waarheid wel!

Darling, you lied! You lied! (Aretha Franklin)

Je kent dat wel; de buurman komt met een splinternieuwe BMW de straat ingereden. De wagen glimt en blinkt en je vindt hem toch zó verschrikkelijk lelijk. Hij stapt uit en roept vol trots; “En? (…Vul hier je eigen naam in…), wat vind je van mijn nieuwe aanwinst?” Met een grote grijns op je gezicht roep je terug: “Mooie auto, man! Goede keus!”

Liegen is het opzettelijk vertellen van onwaarheden, de zogenaamde leugens. Op de kleuterschool wordt het al gezegd; “Van jokken krijg je brokken” – hier zal ik later ook nog op terug komen – maar toch is het niet vreemd dat jonge kinderen af en toe jokken. Ze zien hun waarheid als dé waarheid en zijn bovendien nog niet in staat de waarheid bewust te verdraaien. Rond de leeftijd van 6 à 7 jaar komt hier verandering in.

Eén van de vele vragen waar ik vandaag een antwoord op zoek is ‘waarom?’. Wáárom liegen mensen? Hiervoor kunnen verschillende redenen zijn: 

• De ander ‘sparen’: het leugentje om bestwil!
• Zichzelf ‘sparen’: de waarheid zelf niet onder ogen willen zien omdat deze pijn kan doen.
• Privacy: de waarheid verzwijgen of verdraaien omdat je niet wil dat je omgeving (bijvoorbeeld je ouders) precies weet waar jij je mee bezig houdt. “Nee hoor, mam, ik rook écht niet!”
• Angst: de waarheid verdraaien omdat je bang bent in de steek gelaten te worden, niet leuk gevonden te worden enz.

Als je eerlijk naar jezelf kijkt moet je haast wel toegeven dat jij wel eens liegt, of hebt gelogen. Het al eerder genoemde leugentje om bestwil is in onze samenleving min of meer geaccepteerd. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat mensen gemiddeld 200!!! kleine leugentjes per dag vertellen. Begrijpelijk is wel dat je omgeving voor ‘grote’ leugens veel minder begrip zal kunnen opbrengen.

Daar is ‘ie weer; “Jokken maakt brokken”. Al lijkt een leugen soms de enige oplossing, er zal een moment komen dat de waarheid boven water komt. En deze waarheid brengt nog veel meer met zich mee; de gevolgen van liegen, liegen er niet om. De mensen om je heen zullen niet alleen teleurgesteld zijn maar ook het vertrouwen in je verliezen. Hoe vaker je liegt, hoe moeilijker het voor anderen is te geloven dat je de waarheid spreekt. Zelfs als je dit wél doet.

Voor sommige mensen is liegen letterlijk aan de orde van de dag. De onbedwingbare drang tot liegen wordt pathologisch (ziekelijk) liegen genoemd. Hiervoor zijn verschillende oorzaken bekend:

• Psychische aandoeningen
• Niet in staat zijn impulsen te beheersen
• Gedragsstoornissen 

Een heel belangrijk kenmerk van het pathologisch liegen is dat de leugenaar zich er weldegelijk van bewust is dat hij liegt! Als hij bijvoorbeeld zegt zeven auto’s te hebben weet hij heus wel dat hij er in werkelijkheid één heeft, maar hij kan ‘gewoon’ de waarheid niet spreken. 

Anders is dit bij Pseudologia Phantastica. Iemand die aan deze psychische ziekte lijdt verandert zijn herinneringen in zijn hoofd op zo’n manier dat ze totaal niet meer overeen komen met de waarheid. Voor hem of haar is het wel de echte waarheid, men is zich echt niet bewust van het feit dat ze liegen.

Iedereen heeft wel slechte herinneringen. Het is heel normaal dat je deze herinneringen in je hoofd mooier maakt dan ze daadwerkelijk waren. Denk maar aan dat vriendje of vriendinnetje die jullie verkering uitmaakte. Om jezelf beter te voelen zul je misschien denken dat hij of zij er nog niet klaar voor was. Mensen die lijden aan Pseudologia Phantasica doen dit ook maar hebben geen rem op dat proces. Zij slaan volledig door in het veranderen van hun herinneringen en blijven dit zolang doen dat ze er zelf in geloven. Een student medicijnen die ontzettend faalt in zijn studie en ermee stopt, zal zichzelf bijvoorbeeld wijs gaan maken dat hij de beste dokter ter wereld is, met alle gevolgen van dien. Zelfs als je 1000 bewijzen verzamelt die aangeven dat hij niet de beste dokter is, zal hij nog blijven volhouden dat hij de waarheid spreekt.

Een ander voorbeeld is een man die overtuigt was dat hij een beroemd psychiater was, en op die manier een congres voor psychiaters binnen wist te komen. Iedereen geloofde hem!

Pathologisch liegen kan (grote) problemen tot gevolg hebben tussen de leugenaar en zijn of haar omgeving. Het is duidelijk dat mensen die lijden aan pathologisch liegen niet op het rechte pad komen door een standje van hun ouders. Zij zullen professionele hulp nodig hebben bij instellingen zoals Emergis Ook contact met lotgenoten kan helpen. Het gevoel niet de enige zijn kan een grote steun zijn.

Conclusie;

De conclusie die ik uit mijn zoektocht naar het fenomeen liegen heb getrokken? Liegen is niet nodig maar gebeurt, helaas, toch. Ik denk dat eerlijkheid toch het langste duurt. Voor mensen die lijden aan pathologisch liegen is het belangrijk dat zij hulp en steun zoeken bij psychologen of psychiaters maar ook zeker steun krijgen vanuit hun omgeving, hoe moeilijk dat ook is. Eerlijkheid gebiedt te zeggen; al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt hem wel!

Bronnen

http://nl.wikipedia.org/wiki/Pathologische_leugenaar

http://nl.wikipedia.org/wiki/Pseudologia_fantastica

http://www.opvoedadvies.nl/liegen.htm

http://www.imet.nl/onbeheerste%20fantasien.htm